SPORDA BASIN YAYIN VE HALKLA İLİŞKİLER

1. Giriş:

Bilindiği üzere eğitim ; "Bireyin davranışında kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak istenilen yönde (eğitimin amaçlarına uygun) değişme meydana getirme sürecidir. (1) Spor ise ; bu istendik davranışların kazandırılmasında bir araç görevi görmektedir. Bilimsel anlamda :
Spor ; kurallar çerçevesinde yapıldığından spor yapan fert kurallara uymayı öğrenir. Böylece toplumsal yaşantısında da , toplumsal hayatı düzenleyen yasalara uyma ve yaşantısını düzenlemekte zorluk çekmez.
Sporda ; amaca ulaşmak güç, kuvvet, dayanıklılık, beceri ve koordinasyon gibi özellikleri gerektirdiğinden , spor yapan ferdin spor yoluyla kendini tanımasına , yeteneklerinin sınırlarını öğrenmesine ve kendine güven duygusunun gelişmesine yardımcı olur.
Spor ; kazanmayı amaçladığından , spor yapan birey , kazanmak için teknik - taktik ve becerileri uygulamada çabuk düşünme ve çabuk karar verebilme yeteneğini geliştirir.
Spor ; ( özellikle takım sporları ) bir ekip çalışmasını gerektirdiğinden başarılı olabilmek için takım halinde olan elamanların teknik - taktik , bilgi ve beceriler ile işbölümü yapmak ve yardımlaşmayı sağlamak zorundadırlar. Bu bakımdan spor bireyde yardımlaşma ve dayanışma duygusunun gelişmesine yardımcı olur.
Öz ifadeyle spor , bireyin toplumsallaşmasında en önemli araçların başında gelir.
Tüm boyutlarıyla sporun insana kazandırdığı bu özellikleri toplumsal yaşamdan ayrı olarak değerlendirmek imkansızdır. Aksine toplumsal yaşantımızda iyi insan , iyi vatandaş olmamıza katkıları tartışılmazdır.
Böylesine önemli bir eğitim aracı olan spora , toplumun tüm kesimlerinin bilimsel anlamda katılımını gerçekleştirmek için aile - okul - çevre üçgeninde spor ortamlarının oluşturulması ve kamunun hizmetine sunulmasında ilk iş sporun etkili bir eğitim aracı olarak önemini tüm toplum kesimlerine kavratmamız gerekmektedir.
Toplumsal yaşamda her aile , okul ve çevrenin bir spor merkezi olduğu kabul edilerek ; saha, tesis, araç-gereç ve malzeme yönünden zenginleştirilmesi gerekmektedir. Böylece başta ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim olmak üzere sporun kitlelere yaygılaştırılması ; ülke ve toplumumuzun ilgi ve ihtiyaçlarına uygun spor politikalarının oluşturulmasına yani spora bilimsel bakış açısını yakalamamıza bağlıdır.
Ancak bu şekilde har alanda olduğu gibi sporda da kalkınmış ülkeler seviyesine ulaşmamız, hatta onlara spor bilimlerinde ve uygulamalarda örnek olmamız mümkün olacaktır.


2.Tesis :

Toplumu oluşturan bireyler, yaşamlarını sürdürebilmek ve toplumun kendilerine verdiği görevleri eksiksiz ve gereğince yapabilmek için değişik mal ve hizmetlere ihtiyaç duyarlar. (2) İşte bu ihtiyaçların giderilmesinde; mal ve hizmet üretiminin gerçekleştirildiği yerlere tesis denir.

2.1.Spor Tesisi :
Bu bağlamda , spor tesisinin tanımı şu şekilde yapılabilir ; “ spor tesisi, spor faaliyet ve hizmetlerinin yapıldığı ve kamu yararına sunulduğu açık ve kapalı alanlardır.
Saha ve tesislerden , her türlü gençlik ve spor faaliyetlerinin yapıldığı açık ve kapalı , merkezi ve semt niteliğinde olan sosyal hizmet ve sportif tesis ve üniteleri şeklinde anlaşılmalıdır. (3)

2.2. Spor Tesisinde Bulunması Gerekli Özellikler :
Spor tesisinin yapımının planlanması yapılırken tesislerin şu özelliklere sahip olmasına dikkat edilmelidir.
a. Tesis çok yönlü hizmet vermelidir. Spor tesisleri birden fazla spor dalının uygulamasına hizmet verecek şekilde planlanmalıdır. Bu , spordan faydalanma oranının yükselmesini sağlamaktadır.

b. Tesisten çok kişi faydalanmalıdır. Tesislerin çok yönlü olmalarının amaçlarından biri , tesisten çok kişinin faydalanmasını sağlamaktır. Tesisten değişik yaş gruplarının faydalanması amaçlanmalıdır.


c. Tesis sosyal ve kültürel ihtiyaçları gidermelidir. Spor tesislerini sadece spor yapılan mekanlar olarak görmemek gerekir. Tesisler planlanırken ;sporcuların , spor uzman ve yöneticilerin , seyircilerin sosyal ihtiyaçlarını giderici tedbirler de alınmalıdır.

3. İşletme :

İşletme , üretim araçlarının uyumlu ( ahenkli , koordineli ) bir biçimde birleşmesinden meydana gelen bir birimdir. (4) İşletme, üretim faktörlerini uyumlu bir biçimde bünyesinde birleştiren bir sistemdir. Bir başka yaklaşımla işletme, doğal kaynaklar , emek ve sermeye ölçüsünün belli bir oranda ve belli bir düzen ( örgüt ) içinde bir araya getirildikleri ekonomik bir birimdir. Bu açıklamalar ışığında ve genel bir yaklaşım içinde işletmeyi : “ kişilerin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla üretim faktörlerini uyumlu bir biçimde bir araya getirerek , ekonomik mal ve hizmet üretmek ve / veya pazarlamak için faaliyette bulunan kuruluştur,” şeklinde tanımlamak mümkündür. (5)

3.1. Spor Hizmetleri İşletmesi :
Niteliklerine göre belirli prensip ve kurallar içinde , verimli şekilde faaliyette bulunan gençlik ve spor saha ve tesis üniteleridir.

3.2. İşletme Yönetimi :
İşletme yönetimi ; belirli bir amaca ulaşmak için ,işletmede çalışanların tüm uğraşılarını planlamak, örgütlemek, düzenlemek , yöneltmek , denetlemek ve bu arada insan dışı tüm diğer kaynakların da en verimli bir şekilde amaca uygun kullanılmalarını sağlama sürecidir. (6)


3.2.1. Spor Tesislerinin İşletme Yönetimi :
Spor ortamını meydana getiren insan gücü dışı kaynakların en önemlisini oluşturan spor tesislerinde , spor hizmetlerinin üretilmesi ve kamu hizmetine sunulması için spor ortamının diğer önemli bir boyutunu oluşturan insan gücü kaynakların amaçlara uygun çalışmalarını planlamak , örgütlemek , düzenlemek , yöneltmek, denetlemek ve bu şekilde insan gücü dışı kaynaklar olarak belirlediğimiz başta tesisler olmak üzere tüm araç, gereç ve malzemenin en az masrafla en iyi hizmet üreterek verimliliğini gerçekleştirebilme sürecidir.

4. Üretim :

İnsan ihtiyaçlarını gideren mal ve hizmetlerini oraya koymak amacıyla yapılan her türlü faaliyete üretim adı verilir. (7) Bir başka tanımda üretim; makine , insan ve malzeme kullanımı yoluyla bir fiziksel varlığın yapımı veya bir hizmetin ortaya konulması olarak açıklanmaktadır. (8)

4.1. Sporda Üretim :
Genel üretim tanımlarından yola çıkılarak sporda üretim kavramı, spor ortamını meydana getiren insan gücü ve insan gücü dışı kaynakların üretim sürecine aktif katılımı ve bu süreç sonunda ortaya çıkacak spor hizmetlerinin üretimi olarak açıklanabilir. Bunu aşağıda görüldüğü şekilde ifade edebiliriz.
Buna göre spor hizmetlerinin gerçekleştirilmesinde öncelikle tesis kurmada yapılacak işi şematik olarak gösterebiliriz;


5. Halkla İlişkiler:

5.1. Tanım
İşletmenin ekonomik , sosyal , kültürel çevreyle ve tüketici kesimle sürekli ve düzenli ilişki kurması çağdaş bir anlayışın ürünü olup , bir işletmenin toplumla bütünleşmesi halkla ilişkiler işlevinin özünü oluşturur. Bu işlev, işletmeyi topluma benimseten işletmeyi toplumun değer yargılarına uygun kararlara yönelten , toplum çıkarlarıyla işletme çıkarlarını birleştiren bir işlevdir. (9) Halkla ilişkiler konusunda çeşitli tanımlar öne sürülmüştür. Bunlardan yaygın olan bir kaçına işaret edecek olursak ;
“ Halkla ilişkiler , bir kişinin, ya da bir kurumun halkla ilgisini ve ilişkisini geliştirmek ve anlama yolundaki çabalarıdır.” (10)
“ Halkla ilişkiler , işletme yönetiminin halkın davranışlarını değerlendiren, kişinin ya da kuruluşun güttüğü politika ve eylemleri kamu yararı ile bağdaştıran ve halkın anlayış ve desteğini kazanacak bir iş programı düzenleyip uygulayan yanıdır.”

5.2. Halkla İlişkilerin Amaçları
Halkla ilişkiler işlevinin işletmeye sağlayacağı yararlara, amaçlar şeklinde işaret edecek olursak , şunları belirtebiliriz (11) :
· Halkla ilişkiler yoluyla , işletme yoluyla , işletme ile doğrudan veya dolaylı ilgili tüm halk kesimlerine , işletme ve faaliyetleri hakkında gerekli tüm bilgileri vererek onları aydınlatmak.
· Halk arasında , işletme çalışanları ve yöneticileri hakkında var olan düşüncelerin daha da güçlenmesine çalışarak , sevgi ve hoşgörü ortamının devamını sağlamak.
· Halkın , işletme ile olan ilişkilerinde sunulan mal ve hizmetlerden yararlanmada , en iyi ve çabuk yolların öğretilmesine çalışmak.
· Halkın arzu, düşünce ve sıkıntıların saptanması yoluyla düzeltici önlemleri almak.
· Yasal ve benzeri düzenlemelerle getirilmiş olan kuralları ve yeni uygulama biçimlerini halk kesimlerine duyurmak.
· Halka, işletmeye ve çalışanlara, faaliyetlerinde nasıl yardımcı ve destek olabileceklerini anlatmak.

5.3. Halkla İlişkiler ve İletişim
Halkla ilişkiler uygulamasının temelinde iletişim vardır. Her halkla ilişkiler olayının bir yönüyle aynı zamanda bir iletişim olayı olduğu (12) belirtilmektedir. İletişim için iki tarafın bulunması gereklidir. İletişim kurumlar ya da kişiler arasında olabileceği gibi , bir tarafta kişi diğer tarafta kurum olabilir.
Halkla ilişkilerin iyi anlaşılmasının , iletişim olayının ve bu olayı meydana getiren öğelerin öğrenilmesine bağlı olduğu (13) ifade edilmektedir. Belli bir mesajı yollayan unsura kaynak , mesajın ulaşacağı unsura da hedef denmektedir. Bu iki unsur arasında mesajı ileten araçlar bulunabilir. Halkla ilişkilerde bulunan kişi mesajın kaynağını oluşturur ve halkla ilişkilerin hedefi olan kitle, mesajı alan kişi veya kişilerdir. Mesajı ileten araçlar ise, halkla ilişkilerin yöntem ve tekniğini oluşturur.
Halkla ilişkilerde bir mesaj verirken hedef kitleyi iyi tanımak gereklidir. Hedef kitlenin kişisel özellikleri, eğitim ve kültür seviyesi, psikolojik durumu hakkında bilgi sahibi olunması yapılacak halkla ilişkilerin verimli olmasını sağlar. İletişimde bulunduğumuz kişi hakkında bilgi toplamanın en iyi yolunun, bu bilgileri farkettirmeden, kendisinden almaya çalışmak olduğu ve onun feedback’ inin ( tepki ) bu bakımdan önemli olduğu (14) belirtilmektedir.

5.4. Halkla İlişkiler ve Reklamcılık
Reklam bir ürünün satışını artırmak için yapılır, müşterinin ürünün varlığından haberdar olmasını sağlar ve öteki ürünlerden farklı olmasını sağlayıcı bilgileri verirken ikna edici, dikkat çekici , istek yaratıcı olması gerekir. Reklam aynı zamanda kısa dönemde sonuç getiren bir çalışmadır.
Halkla ilişkiler de ise bilgi aracılığı ile anlayış oluşturmak, halkı inandırmak ve verilecek bilgilerin gerçeklere uygun olması gereklidir. Ayrıca uzun vadede yarar sağlamaya yöneliktir. (15)

5.5. Halkla İlişkiler ve Pazarlama
Halkla ilişkiler , bir bireyin ya da kurumun politikalarını, hizmetlerini ve eylemlerini , bu bireyin ya da kurumun güvenine ve iyi niyetine ihtiyacı olduğu bireylerin ve grupların çıkarlarına uydurmak için girişilen sürekli bir süreçtir. Halkla ilişkiler “ tam bir anlayış ve taktir kazanmak için bu politikaların , hizmetlerin ve eylemlerin yorumlanmasıdır “ (15)
Pazarlama ; üretilen mal ve hizmetlerin tüketiciye akışını yönelten ve satış sonrası hizmetleri de kapsayan bir işlevdir. Pazarlama işlevi; tüketici gereksinmelerinin belirlenmesi, mal ve hizmetlerinin tanıtılması, fiyatlandırılması, geliştirilmesi, dağıtımı ve satış sonrası hizmetlerin gerçekleştirilmesine ilişkin tüm eylem ve çabaları içerir. (16)

6. Halkla İlişkilerin Temel İlkeleri ve Araçları:

6.1.Halkla İlişkilerin İlkeleri
6.1.1.Dürüstlük
Dürüstlük halkla ilişkilerde kesinlikle yerine getirilmesi gereken en önemli koşullardandır. Bu neden el halkla ilişkiler görevlileri üzerinde çalıştıkları konunun dürüstlük ve yararlılığına herkesten önce kendileri inanmalıdırlar. Unutulmamalıdır ki , kişinin inanmadığı bir konuda başkalarını inandırması çok zordur.
Halkla ilişkilerde dürüstlük ilkesini , onurlu çalışma , doğruluk ve güvenilirlik olarak üç grupta irdelemek de mümkündür. Halkla ilişkiler örgütü ya da uzmanı çalışmaları sırasında yakışıksız eylemlerde kaçınmalıdır. (17)

6.1.2. İnandırıcılık
Halka ilişkilerde ikinci ilke mesajların sunulmasında inandırıcı olabilmektir. Bu da çeşitli etkenlere bağlıdır. İnandırıcı olabilmek için konuya önce kendimiz inanmalıyız. Sonra , hedef kitleyi tanımamız , onun özelliklerini bilmemiz gerekir. Bu iki gerek yerine getirilmişse gerçeklerden ayrılmadan , belli ilkelere uyarak hazırladığımız mesajın inandırıcı olmasını bekleyebiliriz. (18)

6.1.3. Yineleme
Halkla ilişkilerde etkili ilkelerden biri önemli mesajların bir çok kez yinelenmesidir. Böylece hedef kitlenin konuyu bir daha unutmayacak biçimde belleğine yerleştirmesi sağlanır. Verilen dersin ne kadar çok tekrarlanırsa o kadar iyi öğrenileceği gibi , yineleme mesajın daha iyi anlaşılması ve akılda tutulması bakımından yarar sağlar. (19)

6.1.4. Açıklık
İşletme bütün eylemlerini açıkça kamuoyuna iletmeli ve işletme adeta camdan bir ev olmalıdır. (20)



6.2. Halkla İlişkiler Çalışmalarında Kullanılan Araçlar
Halkla ilişkiler çalışmasında yararlanılacak araçlar başlıca iki ana bölümde incelemek mümkündür. Bunlar , basılı araçlar ve basılı olmayan araçlardır. (21)

6.2.1.Basılı Araçlar
Halkla ilişkilerin yararlandığı basılı araçlar arasında ; gazeteler, dergiler, broşürler , el kitapları, bültenler , fotoğraflar, yıllık raporlar, mektuplar, afişler, pankartlar, el ilanları sayılabilir. (22)

6.2.2. Basılı Olmayan Araçlar
Haber, röportaj ve açık oturumlar kullanılarak radyo ve televizyondan yararlanılabilir. Basılı olmayan diğer araçlar arasında , filmler, yarışmalar, törenler, fuarlar, kokteyller gibi araçlar sayılabilir. (23)


Sonuç:

Günümüzde halkla ilişkilerin her alanda gitgide önem kazanması sonucu , spor hizmetinin sunulmasında da halkla ilişkilerin ne kadar önemli olduğunun anlaşılması kaçınılmaz olacaktır. Spor hizmeti “insan-yoğun kategorisine girmektedir. İnsanın olduğu yerde halkla ilişkiler çalışmalarının gerekli olacağı bilinmektedir.
Okullardaki beden eğitimi ve spor programları , kar amacı güden ve gütmeyen tüm spor kuruluşlarının çalışmaları spor hizmeti kapsamına girmektedir.
Okullarda beden eğitimi ve spor programları için halkla ilişkilerin çok önemli olduğu düşünüldüğü gibi aynı şekilde halka açık rekreasyon faaliyetlerinin ve profesyonel sporların tanıtımında da halkla ilişkilerin önemi belirtilmektedir. İster okullardaki beden eğitimi ve spor dersleri olsun , ister sporu topluma yaygınlaştırma konusundaki çalışmalar olsun , ister kar amaçlı bir spor hizmeti olsun , öncelikle bu tip bir ürünün hedef tüketici ve kamuoyu tarafından anlaşılması gereklidir. İlk olarak halkla ilişkiler planında bilgilendirici hedef olarak spor ürününün anlaşılması , halkın bu konuda bilgi sahibi olmasına çalışılması önemlidir. Daha sonra ise teşvik edici hedef olarak bu ürünü tüketmeleri için kişilerin davranışlarını değiştirmelerini sağlayıcı yönde çalışılması gereklidir.
Beden eğitimi ve spor bölümleri ya da Yüksekokullarının halkla ilişkiler programını aşağıdaki belirli aşamaları izleyerek yapmaları gerekmektedir.
· Etkili bir halkla ilişkiler politikası oluşturmak
· En çok kazanç getirecek hizmetleri belirlemek
· Tüketicilerin spor eğitiminin değeri ve gerekliliği hakkında neler bilip bilmedikleri veya neye inandıkları konusunda bilgileri elde etmek.
· Tüketicilerin iyi programlardan elde edecekleri faydaları neyin artıracağını anlamalarını hangi faaliyetlerle sağlanacağını belirlemek.
· Tüketicilerin bu programları anlaması ve değerlendirebilmesi için etkili planlama tekniklerinin tam kullanımını sağlamak.
· Belirli zamanlarda iletişimi kimin sağlayacağına karar vermek.
Profesyonel spor faaliyetleri eğlenme imkanı sunduklarından toplum hayatında önemli bir kazanmıştır. Kamuoyunun ilgisini çeker ve ekonomik yaşamda önemli bir rol oynar. Fakat okullardaki beden eğitimi ve spor programlarının böyle bir yönü olmadığından spor faaliyetleri amaçlarının genel kamuoyuna anlatılmasının çok daha uzun süreli olduğu görülmektedir.
Profesyonel spora olan ilginin , halkın aktif olarak spor yapabilmesine imkan veren rekreasyon faaliyetlerine de çekilebilmesi için daha uzun süreli bir halkla ilişkiler çalışması gerekebileceğini düşünebiliriz. Rekreasyon ihtiyacı ve değerinin halk tarafından anlaşılma eksikliğinin , rekreasyon hareketini desteklemede ve geliştirmede en büyük engel olduğu ortadadır.
Ülkemizde çoğu kişinin rekreasyon faaliyetlerinin psikolojik ve fiziksel fayda sağladığını tam olarak kavrayamadığı bilinmektedir. İyi bir halkla ilişkiler planı ile kamuoyunda spor aktivitelerinin yararlarının tam olarak anlaşılması sağlanabilir (24) .





Kaynakça :

1. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.; Genel İşletmecilik Bilgileri.;8.Baskı ; Siyasal Kitabevi ; Ankara,1996.; s.105
2. Başaran, E.;Yönetime Giriş ; A.Ü. Eğitim Fakültesi Yayınları ; No:135 ; Ankara,1984 ;s.44
3. Demirci, N.; Sporda Yönetim Teşkilatlanma ve Organizasyonlar ; MEGSB , BTSGM Yayınları ; Ankara,1986 ; s.14
4. Tosun, K.; İşletme Yönetimi Genel Esaslar ; İstanbul , 1987 ; s.5
5. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.16
6. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.19
7. Şahin, M.; İş İdaresine Giriş ; 3. Fasikül ; AÜAÖF Yayını ; Eskişehir, 1988; s.318
8.Onal,G. ; Temel İşletmecilik Bilgisi ; İstanbul,1995 ;s.205
9. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.13
10.Keten,M.; Türkiye’de Spor ; 2.Baskı ; Ankara,1993 ;s.18
11.Onal,G. ; a.g.e. ; s.57
12.Onal,G. ; a.g.e. ; s.67
13. Onal,G. ; a.g.e. ; s.70
14. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.292
15. Onal,G. ; a.g.e. ; s.62
16. T.M.O.K.; Olimpik Hareket ; İstanbul , 1985; s.13
17. Keten,M.; Türkiye’de Spor ; İstanbul,1974 ; s.114
18. Keten,M.; Türkiye’de Spor ; 2.Baskı ; Ankara,1993 ; s.49
19. Keten,M.; a.g.e. ; s.49
20. Keten,M.; a.g.e. ; s.50
21. Keten,M.; a.g.e. ; s.50
22. Keten,M.; a.g.e. ; s.51
23. Keten,M.; a.g.e. ; s.51-52
24.T.C.DİE ; Spor Faaliyetleri ve Tesisleri 1992 ; Ankara , 1996 ; s.1