YANIKLAR

Ateş, ısıtılmış cisimler veya sıvılar, güneş, elektrik, kimyasal maddeler ve benzeri nedenler yanıklara neden olur.

Yanıklar, cilde ve vücut dokularına yaptıkları zarara göre başlıca üç sınıfa ayrılırlar

     1.  Birinci derece yanık: Sadece üst deri (epiderm) hasar görmüştür.

     2.  İkinci derece yanık: Derinin ikinci tabakası (derma) hasar görmüştür.

     3.  Üçüncü derece yanık: Deri altı dokusu ve kas sinir gibi dokular hasar görmüştür.

Yanıklara uygulanacak ilk yardım ve tedavi için yanığın derecelendirilmesi önemlidir.

Birinci derece yanıklar:
Cildin sadece üst tabakasının yandığı en hafif yanıklardır. Cilt şiş ve kızarıktır. Ellerin, ayakların, yüzün, kasıkların, kaba etlerin önemli bir bölümü veya ana eklemlerden biri yanmadıkça hafif yanık olarak kabul edilmelidir.

İkinci derece yanıklar:
Cildin ikinci tabakasının da yandığı durumdur. Ciltteki kızarıklık daha fazladır, beneklenme ve su toplama, şiddetli acı da bulunur. İkinci derece yanık olan alanın genişliği 5 m.den daha geniş değilse ve birinci derece yanıkta belirtilen bölgeler yanmamışsa hafif yanık olarak kabul edilir.

Üçüncü derece yanıklar:
Cildin alt kısmına ulaşmış yanıklardır. Yağ, kas sinir, kiriş ve hatta kemik dokusunda yanıklar olabilir. Ağır yanık olarak kabul edilir.

Hafif Yanıklarda İlk Yardım

     1.  Cilt yarılmamışsa serin suyun altında tutun veya serin bir suya batırın, 3 ila 5 dakika kadar tutun. (Eğer çevre çok soğuk ise, donma tehlikesi nedeniyle su uygulaması yapmayın.)

     2.  Yanık kısmı, varsa steril bir bezle yoksa temiz bir bezle sarın

     3.  Ağrı kesici bir ilaç verin

     4.  El, ayak, yüz, kaba etlerin önemli bir kısmı ya da ana eklemlerden biri yanmışsa ya da ikinci derece yanık alanı 5 cm.den daha genişse ağır yanıklardaki ilk yardım kurallarını uygulayın.

Ağır Yanıklarda İlk Yardım

     1.  Yanığa neden olan şeyin söndüğünden ya da uzaklaştırıldığından emin olun. Eğer giysileri alev almışsa koşmasına izin vermeyin, suyla ya da bir battaniyeye tümüyle sararak söndürün. Eğer üzerindeki giysiler köz halinde değilse, yanık giysileri çıkartmaya çalışmayın.

     2.  Yaralının nefes alıp almadığını ve kalbinin atıp atmadığını kontrol edin. Nefes alması durmuşsa , 'solunum durmuşsa' bölümündeki kuralları, kalbi atmıyorsa, 'kalp durmuşsa' bölümündeki kuralları uygulayın.

     3.  Solunumla ilgili bir sorunu yoksa, yanık bölgenin üzerine serin ve nemli bir steril gazlı bez ya da temiz bir bez örtün. Havlu ya da battaniye gibi emici bir kumaş örtmeyin, merhem sürmeyin, su toplamış kısımları patlatmayın.

     4.  Yaralıyı sakin bir yerde yatırıp acil tıbbi yardım gelmesini bekleyin.

Elektrik Yanıkları

Elektrik yanıklarında ciltte görünen yanık alanının boyutu hiç önemli değildir. Çok küçük bir alan da olsa vücuda giren elektrik iç organlarda hasar yaratmış olabilir. Ayrıca kalbi etkileyerek ritm bozuklukları hatta kalp durmasına yol açabilir.

Elektrik çarpması sırasına aşırı derecede kasılan kaslar ya da elektriğin kişiyi fırlatması ya da düşürmesi sırasında kemik kırıkları kas yırtılmaları gibi durumlar ortaya çıkmış olabilir.

Kalp atışı, solunum açısından kontrol ettikten sonra bunlarla ilgili bir sorun varsa onun ilk yardımı yapılır, yoksa hastayı sakin bir yerde yatırarak acil tıbbi yardım gelmesi beklenir.

Kimyasal Madde Yanıkları

     1.  Yanığa neden olan kimyasal madde sönmemiş kireçse, yumuşak bir fırça ile kireçlerin iyice temizlenmesini sağlayın

     2.  Bol su ile en az 20 dakika süreyle yıkayarak kimyasal maddenin iyice uzaklaşmasını sağlayın.

     3.  Solunumu yoksa yapay solunum yapın, baygın rengi soluk solunumu yüzeyselse şok tedavisi uygulayın.

     4.  Kimyasal madde bulaşmış giysileri çıkarın.

    5.  Yanık bölgesini kuru ve steril bir gazlı bezle ya da temiz bir bezle sarın

     6.  Yanık ikinci derece yanık özellikleri taşıyor ve genişliği 5 cm.yi geçiyorsa ya da el, yüz, ayak, kasık, kaba et ya da ana eklemler gibi bir yerdeyse acil tıbbi yardım çağırın.

     Kimyasal madde göze gelmişse gözleri akar su altında en az 20 dakika yıkayın, göz kapağını kapatmasını sağlayıp nemli bir bezle örtün ve tıbbi yardım çağırın.